Dünya Limit Aşımı Günü: Gelecek Nesiller İçin Bize Yapılmış Bir Uyarı

Dünya Limit Aşımı Günü (World Overshoot Day), dünyamızın sahip olduğu ve bir yıl boyunca kullanabileceği kaynakları o yıl içerisinde tükettiği gündür. Özetçe, doğal kaynak tüketiminin Dünyanın o yıl için kaynak oluşturma kapasitesinin aşıldığı tarihi işaret eder. Limit aşım günü hesaplanırken, dünyanın kaynak üretebilirliğinin veya biyokapasitesinin, insanlığın ekolojik ayak izine oranına bakılır. Her bir ülke için yıllık ortalama 15000 veriye bakılarak 200’den fazla ülkenin verileri geçmişten günümüze incelenir.

Geçmiş yıllardaki veriler incelendiğinde COVID-19 pandemisi nedeniyle Dünya Limit Aşımı Günü 3 hafta ötelenmiş olduğu görülmektedir. COVID 19 pandemi sırasında kısıtlanan faaliyetler ile oluşan enerji talebinin azalması ve emisyonların daha az oluşmasına ve buna bağlı olarak orman ürünleri talebinin daha az olmasından kaynaklanmıştır.

gösterici olabilmesi amacıyla bulunduğumuz coğrafya ve çevresi için yapılan çalışmalara bakıldığında ekolojik ayak izimizin biyokapasitenin üzerinde olduğu görülmektedir. Örneğin Türkiye’nin %-120, Yunanistanın %-160, Mısır %-410, İsrail %-1600, Filistin %-530 Malta’nın %- 780, Kıbrıs’ın %-810 oranında ekolojik ayak izinin biyokapasiteyi aştığını belirlenmiştir. Yine ülkeler için kişi başına düşen biyokapasiteye bakıldığında Kıbrıs için 4 dönüm, Türkiye için 17 dönüm, Yunanistan için 16 dönüm, Malta için 5 dönüm, Lübnan 3 dönüm, Mısır için 3 dönüm olduğu görülmektedir 1 . Özellikle ada ülkelerinde sınırlı kaynaklar ve hassas ekosistemler nedeniyle daha fazla dışa bağımlı olup sürdürülebilir çevre yönetimi stratejileri ve uygulamalarında sorunlar yaşanmaktadır. Örneğin toplumumuzda 18/2012 Çevre Yasası kapsamında birçok tüzük yürürlüğe girmiş, hazır olan tüzükler ise halen yayınlanmayı beklemektedir. Ancak, mevcut yayınlanan tüzüklerin uygulanmasında ve denetimde birçok problem yaşandığı görülmektedir.

Bireysel Katkılar ve Hedefler

Bizler bireysel olarak dünyadaki etkimizi azaltmak için neler yapabiliriz diye düşünecek olursak, iklim değişikliğinin başında gelen metan gazı oluşumuna neden olan sektörlerden biri olan hayvansal ürünleri daha az tüketime özen gösterebilir, mümkün olduğunca toplu taşıma/bisiklet kullanabilir, enerji tüketimimizi en aza indirebilir, ihtiyacımız olduğu kadar ürün satın almaya özen göstermeliyiz. Karayolu/hava ve deniz nakliyesi sırasında emisyon oluşmakta doğal kaynaklarımız tükenmektedir. Buna ek olarak mümkün olduğunca atık oluşturmamak amacıyla atık önleme, azaltma, yeniden kullanım, tamir etme, atıkları ayrıştırma gibi bireysel olarak kolayca uygulayabileceğimiz aktiviteler dünyamıza katkısı büyük olacaktır. Sizler de https://www.footprintcalculator.org/en/results/0/solutions tıklayarak kişisel olarak limit aşım gününüzü ve buna göre nasıl tedbirler alabileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Dünyadaki atık üretim miktarlarına bakıldığında, Kıbrıs’ta kişi başı atık üretiminin birçok ülkeye göre fazla olduğu görülmekte, bu nedenle daha fazla kaynak tüketimine neden olduğumuz görülmektedir. Atık üretim miktarının azaltılmasında yukarıdaki paragrafta verilen stratejilerin birlikte uygulanması gerekmektedir. Ülkemizde halen düzenli depolama gelimiş kontrollü bir atık bertaraf yöntemi olarak görülürken, atıkların bir değer olduğunu ve bir başka ürünün hammaddesi olabileceğinin farkına varılmalıdır. Geçmişte “cradle to grave” – “beşikten mezara” prensibi belirlenirken artık ürünler için “cradle to cradle” prensibi tercih edilmeye başlanmıştır. Bu da bir atık olarak belirlenen bir malzemenin yeniden işlem görerek başka bir ürüne dönüştürülmesini kapsamaktadır. Organik atıklardan compost üretimi buna uygun en basit örneklerden biridir. Ayni coğrafyada bulunan bireylerin tüketim alışkanlıkları benzer olup, bu alışkanlıkları değiştirmek için belki ilk adımda eğitim ve farkındalık kampanyaları ile ülke olarak kaynaklarımızın sürdürülebilir kullanımını destekleyebilirz.

Kaynaklarımızı verimli kullanmak ve ekolojik ayak izimizi azaltmak, gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmanın anahtarıdır. Her bireyin ve toplumun bu konuda üzerine düşeni yapması gelecek nesillere olan sorumluluğumuzdur.

Kaynaklar:
1. Gobal Footprint Network. İnternet sitesi:
https://data.footprintnetwork.org/?_ga=2.267648838.977328640.1721650737-229449648.1721650737(Son giriş: 20.7.2024)
2. Grow Circular. Web-site 9R Framework – CE Grow Circular (grow-circular.eu) (last update 14.7.2024)